Muzeum Przyrodnicze ISEZ PAN

Nosorożec włochaty ze Staruni

Wystawy stałe

 

Megafauna plejstoceńska

 

Ekspozycja stała przedstawiająca kopalne szczątki wymarłych zwierząt należących do tzw. megafauny plejstoceńskiej. Na wystawie można zobaczyć jedynego na świecie zachowanego w całości, wraz ze skórą i tkankami miękkimi nosorożca włochatego (Coelodonta antiquitatis) liczącego ok. 40 tysięcy lat. Obok prezentowane są również kopalne szczątki mamuta włochatego (Mammuthus primigenius) i niedźwiedzia jaskiniowego (Ursus spelaeus). 

 

Mięczaki Świata

 

Wystawa prezentuje mięczaki z całego świata – wymarłe oraz współcześnie żyjące głowonogi, małże i ślimaki. Do szczególnych osobliwości wystawy można zaliczyć okazałą muszlę przydaczni olbrzymiej (Tridacna gigas), gatunku należącego do największych małży świata oraz łodzika Nautilus sp. – jedynego na świecie głowonoga posiadającego muszlę zewnętrzną. Na wystawie podziwiać można również piękną kolekcję ślimaków morskich, których muszle od dawna stanowiły ważny element kultury i sztuki. Uzupełnieniem wystawy jest ciekawa kolekcja krajowych mięczaków.  

 

Spadzista - krakowskie cmentarzysko mamutów

 

 

Stanowisko Kraków Spadzista położone jest u podnóża Kopca Kościuszki na terenie XIX-wiecznego ziemnego fortu austriackiego. Zostało ono przypadkowo odkryte jesienią 1967 roku. Regularne badania wykopaliskowe prowadzone przez Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie wraz z Instytutem Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego rozpoczęto w 1968 roku i kontynuowano je z przerwami aż do roku 2023. Podczas badań odsłonięto jedno z największych w Europie nagromadzeń kości i zębów mamuta (zarówno jeśli chodzi o liczbę szczątków kostnych, jak i liczbę osobników). Podczas badań wykopaliskowych na stanowisku tym odkryto również szczątki wilka, lisa polarnego, niedźwiedzia brunatnego, konia i renifera. Powstałe około 27 tysięcy lat temu stanowisko jest dla archeologów jednym z najważniejszych stanowisk kultury graweckiej w Europie. Poza licznymi szczątkami mamuta, na miejscu tym odkryto kilkadziesiąt tysięcy wyrobów krzemiennych wykorzystywanych jako ostrza broni miotanej oraz narzędzia służące do obróbki skór, mięsa oraz kości mamucich.
Na wystawie prezentowane jest również żebro mamuta z tkwiącym w nim fragmentem krzemiennego ostrza. Znalezisko to jest jedyne w Europie i jedno z kilku na świecie. Jest bezpośrednim dowodem na to, że paleolityczni łowcy polowali na te zwierzęta.  

 Wystawa finansowana ze środków Ministerstwa Edukacji i Nauki

 

Rozmowa z kamieniem

 

Autorska wystawa minerałów i skamieniałości ofiarowanych dla muzeum przez profesora Zbyluta Grzywacza. Na ekspozycji zaprezentowano barwne odmiany kwarcu, agaty, geody, gipsowe "róże pustyni" oraz różne odmiany soli. Obok minerałów podziwiać można również skamieliny - odciśnięte w kamieniu kształty zwierząt i roślin liczące nieraz setki milionów lat. Ekspozycja została zadedykowana poezji Wisławy Szymborskiej.

 

Wystawy czasowe

 

Bioróżnorodność owadów

 

Wystawa prezentuje nie tylko zróżnicowanie morfologiczne owadów, ale również ich strategie życiowe. W wielkoformatowych gablotach obejrzeć można okazy należące do większości współczesnych rzędów owadów, uporządkowane systematycznie. Znajdziemy tu ważki, jętki oraz prostoskrzydłe w towarzystwie błonkówek i motyli, a także patyczaki, pluskwiaki i muchówki. Pochodzą one z różnych rejonów świata. Owadom okolic Krakowa poświęcona została oddzielna gablota. W dalszej części wystawy poznać można różne strategie życiowe owadów, dotyczące sposobów odżywiania. Z wystawy dowiadujemy się, że fitofagi to wegetarianie, a parazytoidy i pasożyty żyją na „cudzy koszt”. Możemy poznać owady żyjące w społeczeństwach i zobaczyć uszkodzenia roślin i galasy – wytwory roślin, powodowane przez owady. Oddzielna gablota zawiera prezentację obecnych badań nad owadami wykonywanych w ISEZ PAN.

 

Chrząszcze

 

 

Wystawa poświęcona chrząszczom, najliczniejszej grupie zwierząt na ziemi, które odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu biocenoz, gospodarce człowieka a także kulturze. Podczas zwiedzania można zobaczyć bogactwo gatunków z całego świata, od małych chrząszczy po największe goliaty. Dodatkową atrakcją jest ogromny model rohatyńca.

 

Czatkowice – jurajskie bezkręgowce

 

 

Wystawa prezentuje skamieniałości jurajskich bezkręgowców znalezione w Kopalni Wapienia "Czatkowice" Sp. z o.o. Ta odkrywkowa placówka górnicza, badana od okresu przedwojennego, to stanowisko gromadzące znaleziska, które stanowią kluczowy element w badaniach systematycznych tych kopalnych organizmów. Umożliwiają one rekonstrukcję morskiego świata sprzed dziesiątek milionów lat. Muzeum Przyrodnicze ISEZ PAN od 2021 roku, jako jedyna jednostka naukowa, posiada możliwość pozyskiwania okazów z tego stanowiska. Dominują tu amonity właściwe, nie brakuje ślimaków oraz małży. Znaleziono także pojedyncze zęby rekina oraz szczypce najstarszych znanych, jurajskich krabów. Uzupełnieniem wystawy jest film edukacyjny, pokazujący pracę w kopalni "Czatkowice".

 

Fauna jaskiń

 

Wystawa poświęcona jest organizmom zasiedlającym obiekty podziemne Polski i świata. Przystosowania do życia w ciemności są widoczne gołym okiem: brak pigmentu i zanik oczu można zaobserwować u ryb, ślepczyków jaskiniowych (Astyanax mexicanus) prezentowanych na wystawie. Oprócz ryb można również zobaczyć amblypygę (Euphrynichus bacillifer), pajęczaka znanego z opowieści o Harrym Potterze. Dopełnieniem wystawy jest projekcja filmu, na którym kamery uwieczniły zwierzęta aktywne nocą.

 

Fauna leśna Europy

 

Celem wystawy jest zaprezentowanie różnorodności gatunkowej europejskiej fauny. Posiada charakter edukacyjny i skierowana jest przede wszystkim do najmłodszej grupy zwiedzających. Można zobaczyć na niej wiele rzadkich i chronionych gatunków zwierząt, takich jak: puchacz zwyczajny (Bubo bubo), ryś euroazjatycki (Lynx lynx), wilk (Canis lupus), niedźwiedź brunatny (Ursus arctos), oraz pospolitych jak sarna (Capreolus capreolus) czy dzik euroazjatycki (Sus scrofa).

 

Fauna wysokogórska

 

Wystawa prezentuje faunę Himalajów oraz Tatr, występującą powyżej piętra kosodrzewiny. Dioramy przedstawiają zwierzęta w ich naturalnym siedlisku. Wśród okazów występują gatunki chronione jak irbis śnieżny (Panthera uncia), świstak tatrzański (Marmota marmota latirostris) czy kozica tatrzańska (Rupicapra rupicapra tatrica), które ginęły dawniej przez rabunkową działalność człowieka.

 

Kraby

 

Wystawa poświęcona dziesięcionogom (Decapoda), jednemu z najbardziej zróżnicowanych rzędów skorupiaków. Na wystawie najliczniej prezentowane są kraby (Brachyura). Większość z nich to zwierzęta morskie, zamieszkujące ciepłe wody oceaniczne. Japoński krab pacyficzny (Macrocheira kaempferi) to największy krab na świecie, tutaj można zobaczyć jego model. Rozpostarty między mniejszymi skorupiakami zachwyca swoim rozmiarem. Inwazyjny czerwony krab królewski (Paralithodes camtschaticu) to z kolei mieszkaniec zimnych wód Morza Barentsa. Wśród lądowych dziesięcionogów obejrzeć można kraby pustelniki oraz kraba palmowego (Birgus latro), którego dietę stanowią kokosy. Urozmaiceniem wystawy jest ekspozycja z koralowcami, które budują najbogatsze po lasach równikowych ekosystemy na świecie.

 

Las tropikalny

 

Wystawa przedstawia fragment tropikalnej dżungli, bogatej w gatunki flory lasów równikowych Ameryki Południowej i Środkowej, Afryki i Azji. Wśród zgromadzonych okazów roślin użytkowych można zobaczyć: między innymi: kawę (Coffea sp.), pomelo (Citrus maxima), czy puchowca pięciopręcikowego (Ceiba pentandra), zwanego drzewem kapokowym). Dawniej puch otaczający nasiona, był wykorzystywany do produkcji kamizelek ratunkowych.

 

Minerały fluorescencyjne

 

Fluorescencja minerałów to jedno z najefektowniejszych zjawisk w przyrodzie. Zostało ono odkryte przez brytyjskiego naukowca George’a Gabriela Stokesa i możemy je zaobserwować na wystawie „Minerały fluorescencyjne”. Wśród zaprezentowanych na tej ekspozycji minerałów znajdują się m.in. fluoryt, dolomit, halit i opal. Okazy te świecą własnym światłem pod wpływem promieniowania ultrafioletowego. 

 

Pożegnanie z Afryką – Hominizacja

 

Wystawa, która odkrywa tajemnicę rozwoju człowieka i skłania do zadumy nad kierunkiem naszej dalszej drogi ewolucyjnej. Podczas długiego procesu rozwoju, ludzie rozwiązali problemy adaptacyjne, skutecznie oddalając się pod względem wyglądu i zachowania od innych naczelnych. Nie wiemy dokładnie jak odbyło się zejście z drzew i adaptacja do życia na ziemi. Koncepcji na ten temat jest wiele, jednak pewne jest, że była to stopniowa, powolna ewolucja biologiczna - antropogeneza.

 

Świat gadów

 

„Świat gadów” to wystawa łącząca żyjące współcześnie zwierzęta z kopalnymi. Tą interesującą gromadę zwierząt zaprezentowano w kilku modułach wystawowych, w podziale na obszary występowania, w scenerii znakomicie oddającej ich środowisko naturalne. Zobaczyć można gadzich rekordzistów - anakondę zieloną (Eunectes murinus) (dermoplast), uznaną za najgrubszego węża świata oraz pytona siatkowego (Python reticulatus) (dermoplast) - najdłuższego węża na świecie. Wśród gadów kopalnych na szczególną uwagę zasługuje niezwykle cenny okaz 1,5 metrowej czaszki krokodyla kredowego z rodzaju Steneosaurus. Dopełnieniem wystawy jest część edukacyjna, gdzie można dowiedzieć się jak zbudowana jest skóra gadów, jak wygląda wylinka węża, skorupa żółwia lamparciego czy jajko żółwia.

 

Woda - podstawa Życia na Ziemi

 

Wystawa ma na celu pokazanie gatunków charakterystycznych dla ekosystemów wodnych z różnych zakątków świata. Są tutaj głownie gatunki zamieszkujące rzeki, jeziora Afryki, Ameryki Południowej i Środkowej. Bogaty przekrój gatunków z rodziny pielęgnicowatych uzupełniają różnokolorowe brzanki, atrakcyjnie wyglądające wielopłetwce senegalskie (Polypterus senegalus) i nożowiec Chitala (Notopterus chitala). Na uwagę zasługuje także salamandra Andersona (Abystoma Andersoni) , płaz do złudzenia przypominający popularnego aksolotla.

 

 

Wydarzenia bieżące

 

 

- #WielkieWyprawy 2026   - drugi cykl wykładów otwartych

- Kraków w grze! City Nature Challenge 2026 nadchodzi! 🌿

  

 

Wydarzenia archiwalne

- Staże i praktyki studenckie MP ISEZ PAN

 

- Ferie zimowe w MP ISEZPAN   Ferie 2026

         

 

- Noc Biologów 2026 

 

- #WielkieWyprawy 2025 - edycja pierwsza

 

 

 

 

 

  

 

 

Badania w Muzeum 

W MP ISEZ PAN prowadzone są także badania naukowe, nad współczesnymi i kopalnymi muchówkami z rzędu Diptera, głównie Nematocera (muchówki długoczułkie), oraz nad przedstawicielami rzędu Mecoptera (wojsiłki). Materiały kopalne, pochodzące ze wszystkich okresów geologicznych od dolnego triasu (ok. 247 mln lat), analizowane są zarówno na podstawie odcisków w skałach osadowych, jak i okazów zachowanych w żywicach kopalnych (bursztynach). Celem badań jest poznanie morfologicznego zróżnicowania gatunków kopalnych, co umożliwia prowadzenie analiz porównawczych i filogenetycznych. Uzyskiwane dane zestawiane są z fauną współczesną z różnych regionów świata. Badania te oparte są na klasycznych metodach paleontologicznych i uzupełniane analizami prowadzonymi z wykorzystaniem mikroskopii skaningowej. Zespół MP ISEZ PAN prowadzi je w ścisłej współpracy z naukowcami z wielu krajów, m.in. Anglii, Brazylii, Chin, Danii, Holandii, Niemiec, Rosji, Stanów Zjednoczonych, Szwecji, Szwajcarii, Litwy i Ukrainy.
Pracownicy Muzeum w swoich badaniach wykorzystują przede wszystkim bogatą i wyjątkową kolekcję naukową Instytutu, pozostającą pod opieką Działu Zbiorów Naukowych ISEZ PAN. Zbiory te obejmują m.in. chrząszcze (Coleoptera), muchówki (Diptera), błonkówki (Hymenoptera), wojsiłki (Mecoptera) i motyle (Lepidoptera).

 

 

Edukacja

• Staże i praktyki studenckie

Muzeum Przyrodnicze Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN oferuje możliwość realizacji praktyk studenckich oraz staży. Zapraszamy wszystkich zainteresowanych pracą w muzeum, edukacją przyrodniczą, popularyzacją nauki oraz badaniami i pracą ze zbiorami przyrodniczymi. Praktykanci i stażyści aktywnie uczestniczą w codziennym funkcjonowaniu Muzeum, pracując przy rzeczywistych zadaniach i projektach, m.in. związanych tworzeniem wystaw, zajęciami edukacyjnymi, materiałami dydaktycznymi i promocyjnymi oraz kolekcją naukowo wystawienniczą. Praktyki i staże odbywają się najczęściej w okresie wakacyjnym, z możliwością realizacji także w trakcie roku akademickiego po uzgodnieniu z opiekunem; Muzeum pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–16:00. 

Od kandydatów oczekujemy zaangażowania, dokładności, odpowiedzialności oraz kultury osobistej w kontakcie z odwiedzającymi. 

Jak aplikować?
    
Zgłoś się już teraz: Wypełnij formularz aplikacyjny dostępny pod linkiem: 
 
    Masz pytania? Prześlij je na adres: kowalik@isez.pan.krakow.pl

Po więcej informacji na temat nadchodzących naborów śledź nasze media społecznościowe i aktualności. 

• Warsztaty

Muzeum Przyrodnicze ISEZ PAN oferuje atrakcyjne warsztaty edukacyjne dla grup zorganizowanych oraz uczestników indywidualnych, skierowane głównie do dzieci i młodzieży szkolnej. Zajęcia trwają ok. 60 minut i łączą naukę z zabawą oraz bezpośredni kontakt z autentycznymi eksponatami muzealnymi.
Program warsztatów obejmuje różnorodne zagadnienia dotyczące historii życia na Ziemi, współczesnych ekosystemów oraz bioróżnorodności. Uczestnicy poznają m.in. prehistoryczne zwierzęta, proces powstawania skamieniałości, tajemnice świata wodnego oraz podstawy pracy badawczej. Zajęcia mają charakter interaktywny i angażują w działania manualne, obserwacje oraz proste eksperymenty, rozwijając ciekawość świata i krytyczne myślenie.
Szczegółowa oferta dostępna jest w Oferta warsztatów 2025-2026.  Warsztaty prowadzone w języku polskim oraz – wybrane – w języku angielskim (oznaczone flagą).

 

Usługi i współpraca

• Wynajem sal 

Zapraszamy do organizacji szkoleń, konferencji oraz warsztatów w wyjątkowych wnętrzach Muzeum Przyrodniczego Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN. Do dyspozycji są dwie sale dostosowane do różnorodnych potrzeb organizatorów.
Sala audiowizualna doskonale sprawdzi się podczas wykładów, prezentacji i konferencji. Pomieści do 50 osób w układzie kinowym lub do 30 osób w układzie warsztatowym.
Sala warsztatowa (kameralna) to przestrzeń przeznaczona na mniejsze spotkania i pracę w grupach, z miejscami siedzącymi dla maksymalnie 25 osób oraz zapleczem kuchennym.
Istnieje również możliwość do wykorzystania części wystawienniczych do potrzeb wydarzenia – zakres jest uzgadniany indywidualnie.
Obie sale wyposażone są w projektory multimedialne z osprzętem (ekran, wskaźnik), dostępne jest Wi-Fi, obiekt jest przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. 

W celu uzyskania szczegółowych informacji zapraszamy do kontaktu: muzeum@isez.pan.krakow.pl 

Chętnie przygotujemy ofertę dopasowaną do Państwa potrzeb.

 

• Współpraca

Muzeum Przyrodnicze ISEZ PAN zaprasza podmioty zewnętrzne do współpracy w obszarze działalności edukacyjnej, naukowej i popularyzatorskiej. Jesteśmy otwarci na realizację wspólnych projektów, wydarzeń, warsztatów oraz inicjatyw promujących wiedzę przyrodniczą i dziedzictwo naukowe. Zainteresowane instytucje, organizacje i firmy zapraszamy do kontaktu w celu omówienia możliwych form współpracy:

muzeum@isez.pan.krakow.pl

 

• Dostępnosć

Chcemy, aby nasze muzeum było miejscem otwartym i przyjaznym dla wszystkich odwiedzających.

Ze względu na zabytkowy charakter budynku nie wszystkie przestrzenie są w pełni dostępne. Dokładamy jednak starań, aby umożliwić zwiedzanie osobom ze szczególnymi potrzebami.

Na parterze znajdują się przestrzenie dostępne bez barier architektonicznych, w tym kameralna sala warsztatowa przeznaczona do spotkań i pracy w grupach (do 25 osób, z zapleczem kuchennym).

Organizujemy także wydarzenia w sali audiowizualnej, która sprawdza się podczas wykładów, prezentacji i konferencji (do 50 osób w układzie kinowym lub 30 w warsztatowym).

Część wystaw, sala audiowizualna oraz przestrzenie na pierwszym piętrze są dostępne przy użyciu schodołaza. Aby zapewnić komfort i sprawną obsługę, prosimy o wcześniejszy kontakt - najlepiej co najmniej 3 dni robocze przed planowaną wizytą (tel. 12 422 89 37). Ze względów technicznych schodołaz nie jest przystosowany do transportu wózków elektrycznych.

 

• Dojazd i parking

Muzeum znajduje się w strefie miejskiej. W pobliżu dostępne są ogólnodostępne miejsca parkingowe (strefa płatnego parkowania A oraz Strefa Czystego Transportu).